FASD

Krótkie wyjaśnienie podstawowych pojęć

 

W tym roku mija 50 lat od badań francuskiego pediatry Paula Lemoine (Lemoine, Harousseau, Borteyeru, Menuet, 1968), który oceniał stan zdrowia dzieci urodzonych przez matki nadużywające alkohol w tym w ciąży. Paul Lemoine przeanalizował stan zdrowia 127 niemowląt i przedstawił dokładny opis skutków wpływu alkoholu na rozwój dziecka w okresie ciąży, a także odległe następstwa takiej ekspozycji. Do charakterystycznych cech występujących u opisywanych dzieci zaliczył

  • niedorozwój psychofizyczny;
  • małogłowie;
  • niską wagę urodzeniową;
  • charakterystyczne rysy twarzy: płaskie czoło, mały zadarty do góry nos, wąska warga górna, płaskie policzki, tyłożuchwie, deformacje uszu;
  • wrodzone wady rozwojowe: rozszczep podniebienia, wady w budowie ucha, wady serca, wady naczyniowe.

Jednak dopiero badania wykonane w roku 1973 w Seattle przez Davida Smitha, Kennetha Jonesa, Christy Ulleland i Ann Streissguth (Jones, Smith, Ulleland, Streissguth, 1973) sprawiły, że tym wadom rozwojowym nadano cechy syndromu.

FAS – Fetal Alcohol Syndrome płodowy zespół alkoholowy charakteryzuje się (O’Malley, 2007):

  • dysmorfiami twarzy (zmieniony wygląd twarzy)
  • opóźnieniami wzrostu: waga, wysokość ciała,
  • nieprawidłowościami OUN – małogłowie, zmiany w EEG, zmiany w MR.

Szkodliwe skutki jakie wywiera alkohol na rozwijające się dziecko, są związane z dawką alkoholu przyjmowanego przez przyszłą matkę, z czasem ekspozycji oraz czynnikami medycznymi właściwymi dla matki. Nawet niewielka dawka alkoholu może mieć skutki teratogeniczne, chociaż może nie powodować uszkodzenia w formie pełnego syndromu. Wykazano, że niezwykle szkodliwe dla dziecka w łonie matki są dwa style picia: niewielkie dawki alkoholu, ale za to często lub jednorazowo duża dawka alkoholu. Taki styl picia nie dotyczy matek uzależnionych. W takiej grupie może znaleźć się dziewczyna, kobieta która nie wiedziała, że jest w ciąży i wypiła zbyt dużo lub używająca często alkoholu w niewielkich ilościach kobieta, która nie ma świadomości, że może być to szkodliwe dla dziecka. Niezwykle ważne jest także to czy przyszła matka używa także innych używek (papierosy, leki, narkotyki) , a także to czy prawidłowo się odżywia.

W każdym trymestrze ciąży mogą wystąpić specyficzne skutki spożywania alkoholu dla dziecka. W pierwszym trymestrze dochodzi do zaburzeń w migracji komórek. Ich wynikiem mogą być samoistne poronienia lub wady rozwojowe. W drugim trymestrze powstaje najwięcej zmian dysmorficznych i uszkodzeń układu nerwowego. Jeżeli kobieta pije alkohol w trzecim trymestrze, to może dojść do pogłębiania się uszkodzeń mózgu powstałych we wcześniejszym okresie ciąży i powstania kolejnych.

W roku 1998 Instytut Medycyny USA opisał trzy różne jednostki chorobowe związane   z prenatalną ekspozycją na alkohol (O’Maley, 2007):

  • pełny FAS,
  • częściowy FAS oznaczany jako pFAS,
  • ARNDneurorozwojowe zaburzenia zależne od alkoholu.

FAS – Fetal Alcohol Syndrome – alkoholowy zespół płodowy to najpoważniejsze uszkodzenie powstałe na skutek prenatalnej ekspozycji na alkohol. Charakteryzuje się występowaniem trzech dysmorfii pierwszorzędowych i uszkodzeń mózgu.

Parcjalny FAS – pFAS diagnozowany jest wówczas, gdy dziecko przejawia niektóre z dysmorfii – mniej niż trzy z pierwszorzędowych oraz uszkodzenia mózgu.

ARNDAlcohol Related Neurodevelopmental Disorder – neurorozwojowe zaburzenia zależne od alkoholu diagnozowane są wtedy, kiedy dziecko wykazuje trudności w funkcjonowaniu zależne od sprawności OUN i wiemy, że jego matka w ciąży spożywała alkohol. Dzieci z ARND nie muszą mieć żadnych dysmorfii charakterystycznych dla FAS czy pFAS.

W 2000 roku Streissugth i O’Malley (Streissguth, O’Malley, 2000) wprowadzili jeszcze jedno określenie FASD – Fetal Alcohol Spectrum Disorder. Termin ten był nieużywany jako nazwa kliniczna   i obejmował szeroki zakres skutków mogących wystąpić u dzieci, których matki spożywały alkohol podczas ciąży. Po wprowadzeniu zmian w diagnostycznych standardach kanadyjskich został zaproponowany również jako termin kliniczny.

Teresa Jadczak-Szumiło

You Might Also Like

No Comments

    Leave a Reply